Kazimierz Wóycicki (literat)

Życiorys

Kazimierz Wóycicki, znany literat, swoje wykształcenie zdobywał na prestiżowych uczelniach, studiując prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1901 roku pełnił funkcję nauczyciela polonisty w prywatnych gimnazjach, w tym w szkole żeńskiej Jadwigi Kowalczykówny oraz w Jadwidze Jawurkównie, popularnie zwanej Szkołą na Wiejskiej, w latach 1906-1917. Jego kariera edukacyjna nie zakończyła się tam; później trafił do elitarnych instytucji, takich jak Szkoła Zgromadzenia Kupców.

W okresie 1917-1938 Wóycicki pracował jako radca wizytator warszawskich szkół średnich w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Jego wiedza i umiejętności zaowocowały też jako wykładowca teorii poezji na Wydziale Humanistycznym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie w latach 1914-1918. Prowadził wykłady z historii literatury w Wolnej Wszechnicy Polskiej między 1919 a 1925 rokiem oraz ćwiczenia z poetyki i wykłady zlecone na Uniwersytecie Warszawskim od 1928 do 1938 roku, a także w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej.

Wóycicki wyróżniał się innowacyjnym podejściem w dziedzinie nauki o literaturze, proponując nowe metody badawcze. Jego badania koncentrowały się głównie na wersologii oraz stylistyce, przyczyniając się do zapoczątkowania w Polsce badań nad językową kompozycją utworów literackich, w tym mowy pozornie zależnej. Oprócz tego, opublikował monografie dotyczące pozytywizmu, a także cenione podręczniki, które miały duże znaczenie w rozwoju literaturoznawstwa.

W latach 1906-1913 aktywnie uczestniczył w działalności Towarzystwa Kultury Polskiej i był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, przyczyniając się do rozwoju kulturalnego i naukowego kraju.

Życie prywatne

Kazimierz Wóycicki był synem Tadeusza Wóycickiego herbu Rawicz, który żył w latach 1846–1923, oraz Jadwigi Wyssogota-Zakrzewskiej, urodzonej w 1851 roku i zmarłej w 1933. Jego rodzina miała wpływ na jego wykształcenie oraz zainteresowania literackie. Warto także wspomnieć, że miał brata, Zygmunta Wóycickiego, który również odznaczał się w literackim środowisku.

Był także wnukiem Kazimierza Władysława Wóycickiego, którego pasja do literatury i jej historii została przejęta przez Kazimierza. Jego życie prywatne wzbogacała żona, Helena Maria Rogosz herbu Ostoja, urodzona w 1879 roku.

Kazimierz Wóycicki zmarł 11 maja 1938 roku w Warszawie. Jego ostatnim miejscem spoczynku był cmentarz Powązkowski w Warszawie, gdzie pochowano go w kwaterze 233–6–30.

Ordery i odznaczenia

Kazimierz Wóycicki, znany polski literat, otrzymał wiele wyróżnień za swoją działalność. Oto kluczowe odznaczenia, które udało mu się zdobyć:

• krzyż oficerski Orderu Odrodzenia Polski, przyznany 11 listopada 1936,
• złoty krzyż zasługi, przyznany 10 listopada 1933,
• złoty wawrzyn akademicki, przyznany 5 listopada 1935.

Publikacje

Podręczniki

Wśród znaczących publikacji Kazimierza Wóycickiego można wyróżnić podręczniki, które miały na celu rozwijanie wiedzy w dziedzinie literatury i języka polskiego. Najważniejsze z nich to:

• Stylistyka i rytmika polska, 1917,
• Rozbiór literacki w szkole, 1921.

Inne rozprawy

Autor ten jest także znany z wielu rozpraw naukowych, które dostarczają cennych informacji na temat polskiej literatury. Oto kilka kluczowych tytułów:

• Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, 1912,
• Wiersz «Barbary Radziwiłłówny» A. Felińskiego jako wzór pseudoklasycznego trzynastozgłoskowca, 1912,
• Historia literatury i poetyka, 1914,
• Jedność stylowa utworu poetyckiego, 1914,
• Polski ośmiozgłoskowiec trocheiczny, 1916,
• Wyspiański i Szujski, 1917,
• Ćwiczenia porównawcze z dziedziny poetyki, 1918,
• Z pogranicza gramatyki i stylistyki, 1922,
• Walka na Parnasie i o Parnas, 1928,
• Asnyk wśród prądów epoki, 1931,
• Rytm w liczbach, 1938.

Wspomnienia

W artykule pośmiertnym zatytułowanym „Uczony i nauczyciel”, opublikowanym w Kurierze Warszawskim w 1938 roku, Stanisław Furmanik, który jest autorem wielu prac z zakresu literaturoznawstwa, zauważył:

Kazimierz Wóycicki nie posiadał oficjalnego tytułu naukowego, nie został też powołany na katedrę uniwersytecką. … dopiero koło roku 1930 został powołany do tzw. wykładów zleconych. […] Dziś można stwierdzić paradoksalny w pewnym sensie fakt: najwyższym osiągnięciem uczonego wykładowcy, profesora, jest mieć nie tylko zainteresowanych słuchaczy, ale stworzyć ze swych uczniów szkołę naukową – Kazimierz Wóycicki, nie będąc tytularnym profesorem i wykładając tak krótko, zdołał to właśnie osiągnąć.

Uczennice Wóycickiego, Zofia Landy, która była siostrą Teresy z Lasek i absolwentką „Szkoły na Wiejskiej” z roku 1911, oraz Janina Landy-Dembowska, podzieliły się wspomnieniami z dnia, kiedy po raz pierwszy spotkały swojego nowego nauczyciela:

Pan Wóycicki rozejrzał się po tych prawie dziecięcych głowach, podszedł do okna, które wychodziło na Instytut Maryjski, spojrzał na dwugłowego orła zdobiącego gmach i powiedział: „Jak to się tu rozparł!” W ten sposób sięgnął do naszych uczuć patriotycznych i antycarskich, nawiązał do atmosfery, która zrodziła się ze strajku szkolnego i ruchów wolnościowych niedawno minionych lat, a która ożywiała naszą klasę. […] W lot uchwyciłyśmy, że nie będą to nudne czytanki z wypisów, że wchodzimy w nowy świat myśli, wrażeń, piękna. Nigdy nie zawiodłyśmy się…