Plac Dionizego Henkla w Warszawie

Położenie i charakterystyka

Plac Dionizego Henkla położony jest w Warszawie, w rejonie Miejskiego Systemu Informacji, zwanym Starym Żoliborzem. Miejsce to charakteryzuje się okrągłym kształtem i znajduje się na skrzyżowaniu ulic: Stanisława Wyspiańskiego, Władysława Niegolewskiego oraz Bronisława Trentowskiego.

Nazwa placu została ustalona na mocy uchwały Rady Miejskiej Warszawy z dnia 27 września 1926 roku. Patronem tego miejsca został znany dziennikarz oraz krytyk literacki, Dionizy Henkiel.

W jego otoczeniu znajdują się trzy budynki, które są zlokalizowane pod adresami pl. Henkla 2 i 6 oraz ul. Wyspiańskiego 7. Plac ten jest integralną częścią osiedla Wyspiańskiego, co świadczy o jego wartości społecznej oraz architektonicznej w tej okolicy.

Historia

Plac Dionizego Henkla to miejsce, które zostało starannie zaprojektowane przezRomualda Gutta. Stanowił integralną część Żoliborza Urzędniczego. W okresie międzywojennym, w latach 1922–1925, wokół tego placu powstały szeregowe wille, które miały dwie kondygnacje i cztery spady dachów, utrzymane w stylu dworkowym, reprezentującym ducha modernizmu. Niestety, ta architektoniczna perełka została całkowicie zniszczona podczas tragicznych wydarzeń powstania warszawskiego.

W 1944 roku, na placu działało zgrupowanie „Żyrafa”, a powstańcy musieli wycofać się z tego rejonu 29 września 1944 roku, zaledwie dzień przed kapitulacją dzielnicy, co ukazuje dramatyczną historię tego miejsca.

Po wojnie, w latach 1951–1952, obszar placu oraz pobliskie osiedle na ul. Wyspiańskiego zostały zaprojektowane przez Jacka Nowickiego razem z Bogusławem Karczewskim. Nowa zabudowa była znacznie bardziej zwarta niż przedwojenna. Budynki z lat 1953–1956 charakteryzują się trzema kondygnacjami oraz wysokimi mansardowymi dachami z lukarnami, które pokryte są czerwoną dachówką.

Całość architektury wzbogacają szklane wystawki w narożnikach dachów, oświetlające klatki schodowe oraz przejścia bramne. Budynki zostały zaprojektowane w taki sposób, aby utworzyć pierścień wokół placu, przerywany jedynie wlotami ulic, co nawiązuje do koncepcji zabudowy charakterystycznej dla małych miasteczek.

Pomimo że projekt ten powstał w czasach schyłkowego realizmu socjalistycznego, w architekturze można dostrzec inspiracje styledworkowym i prowincjonalnym barokiem, podobnie jak w innym żoliborskim miejscu – placu Słonecznym, zaprojektowanym również po wojnie przez Jacka Nowickiego.

W 2003 roku plac Henkla został umieszczony na liście dóbr kultury współczesnej Warszawy, stworzonej przez Stowarzyszenie Architektów Polskich. Dodatkowo, od lipca 2012 roku wszystkie budynki znajdujące się w jego obrębie zostały wpisane do gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy (ID: ZOL21511, ZOL21512, ZOL21513), co podkreśla ich wartość historyczną i architektoniczną.

Przypisy