Kazimierz Szrajer


Kazimierz Józef Szrajer, który przyszedł na świat 29 grudnia 1919 roku w stolicy Polski, w Warszawie, był postacią mającą istotny wpływ na historię Polskich Sił Powietrznych za granicą.

Jego życie zakończyło się 18 sierpnia 2012 roku w Barry’s Bay, położonym w Kanadzie. W trakcie swojej kariery wojskowej osiągnął stopień majora i pełnił funkcję pilota w Polskich Siłach Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Jego zaangażowanie i odwaga pozostają inspiracją dla wielu, a jego wkład w lotnictwo wojskowe nie będzie zapomniany.

Życiorys

Kazimierz Szrajer rozpoczął swoje szkolenie lotnicze w ośrodku szybowcowym w Bezmiechowej w 1936 roku. Już 7 listopada tego samego roku, tragiczny wypadek podczas pokazowego lotu prototypu PZL-30BII zakończył się śmiercią jego starszego brata, Jerzego Bolesława (ur. 30 października 1912). Był on podporucznikiem rezerwy aeronautyki oraz studentem Politechniki Warszawskiej, pracującym w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa. Po utracie brata rodzice zdecydowali o zakazie latania dla Kazimierza.

W wyniku wybuchu II wojny światowej, Szrajer przedostał się przez Węgry do Francji, gdzie uczęszczał do polskiej szkoły podchorążych w Coëtquidan, a później do szkoły lotniczej w Boudau. Niestety, szkolenie nie zdążyło się rozpocząć, gdyż Francja szybko skapitulowała. Wkrótce po tym został ewakuowany do Wielkiej Brytanii, gdzie pełnił funkcję mechanika precyzyjnego przyrządów pokładowych w dywizjonie 303, od samego początku istnienia tej jednostki.

W kwietniu 1941 roku Kazimierz uzyskał przeniesienie do szkoły pilotów. Po zakończeniu nauki został przydzielony do dywizjonu 301 jako pilot bombowca. Swoją pierwszą misję bojową odbył w nocy 26/27 października 1941 roku. Już 1 marca 1942 roku awansował na stopień podporucznika.

W maju 1942 roku przeniesiono go do polskiej sekcji 138 dywizjonu RAF, zajmującego się zaopatrywaniem ruchu oporu w krajach okupowanych przez III Rzeszę. W lutym 1943 roku, Szrajer zdecydował się na roczną przerwę w lataniu, którą wykorzystał na uzupełnienie wykształcenia. Po tym czasie powrócił do latania, przyłączając się do 1586 Eskadry Specjalnego Przeznaczenia, która powstała z Dywizjonu 301. W tej eskadrze, do 5 sierpnia 1944 roku, zrealizował 45 operacji zrzutowych dla ruchu oporu, z czego 16 z nich miało miejsce nad Polską.

25 i 26 lipca 1944 roku, w roli II pilota Dakoty, Kazimierz uczestniczył w operacji Most III, dostarczając kurierów do Polski i zabierając do Włoch części pocisku V2, zdobytego wcześniej przez Armię Krajową. Do sierpnia 1944 roku wykonał już 100 lotów bojowych. Następnie skierowano go do 46 dywizjonu RAF, gdzie transportował samoloty na Daleki Wschód.

Pod koniec 1946 roku, po rozwiązaniu Polskich Sił Powietrznych, Szrajer wstąpił do RAF-u na dwa lata. Latał w dywizjonach 51, 242 i 40. Po demobilizacji na początku 1949 roku, rozpoczął pracę jako pilot cywilny w Lancashire Aircraft Corporation. W czasie blokady Berlina zrealizował około 150 lotów z zaopatrzeniem dla miasta. Później, w firmie Eagle Aviation, obsługiwał długie trasy lotnicze, aż do Johannesburga, Teheranu i Karaczi, zdobywając w tym czasie obywatelstwo brytyjskie.

W latach 1951–1954 pracował dla 412 Jednostki Badań Technicznych lotnictwa USA, a następnie w Air Charter. Choć oficjalnie zajmował się lotami doświadczalnymi, w rzeczywistości współpracował z CIA, wykonując zrzuty dla organizacji antykomunistycznych w Europie Wschodniej. W 1955 roku Szrajer z rodziną emigrował do Kanady, gdzie podjął pracę jako pilot w firmie Maritime Central Airways, później w Nordair. W drugiej z tych firm, jako doświadczony pilot, szkolił innych oraz podejmował się najtrudniejszych zadań, między innymi jako pierwszy pilotował Boeinga 737 oraz jako pierwszy pilot cywilny lądował samolotem pasażerskim za kołem podbiegunowym.

W październiku 1969 roku, w czasie wojny w Biafrze, wykonał 36 lotów humanitarnych, lądując w bardzo trudnych warunkach. Po powrocie do Kanady kontynuował pracę dla Nordair, gdzie ostatni lot wykonał 12 maja 1981 roku na Boeingu 737.

Po przejściu na emeryturę, aktywnie uczestniczył w życiu Skrzydła Warszawa, wspierającego Stowarzyszenie Lotników Polskich w Kanadzie, gdzie pełnił rolę honorowego przewodniczącego. W ciągu swojego życia wykonał ponad 25 tysięcy godzin lotu. Jego osiągnięcia zostały docenione, a on sam został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, czterokrotnie Medalem Lotniczym oraz brytyjskim Distinguished Flying Cross.

Kazimierz Szrajer zmarł 18 sierpnia 2012 roku, a 28 sierpnia posthumicznie awansowano go na stopień podpułkownika.

Przypisy

  1. Szrajer Kazimierz Józef. listakrzystka.pl. [dostęp 22.07.2019 r.]
  2. Rybka i Stepan 2004, s. 85.
  3. Cynk 1990, s. 50.
  4. Nekrologi.

Oceń: Kazimierz Szrajer

Średnia ocena:4.8 Liczba ocen:11