Vladka Meed

Życiorys

„Vladka Meed urodziła się w Warszawie, w rodzinie Chany i Szlomo Peltelów. W okresie niemieckiej okupacji, posługiwała się imieniem Władysława, w skrócie nazywaną Władką, co w przyszłości przekształciło się na Vladka. Była aktywną członkinią Bundu, organizacji, która zleciła jej pozostać po tzw. stronie aryjskiej i organizować pomoc dla warszawskiego getta. Angażowała się w akcje ratunkowe dla dzieci żydowskich, które po nielegalnym przeszmuglowaniu przez mur, były ukrywane w polskich rodzinach katolickich.

W 1942 roku, stała się jedną z osób, które przekazały przedstawicielom polskiego podziemia informacje na temat deportacji 265 tysięcy Żydów do obozów śmierci oraz o brutalnych mordach dokonywanych w Treblince. Podczas powstania w warszawskim getcie w kwietniu 1943 roku, posiadała kluczową rolę, zajmując się przerzucaniem do getta pistoletów, dynamitu oraz dostarczaniem benzyny do butelek zapalających.

W 1944 roku poślubiła Benjamina Meeda (Międzyrzeckiego) i po zakończeniu wojny wyjechała z nim do Stanów Zjednoczonych. Tam małżeństwo Meed zaangażowało się w działalność społeczną, inicjując powstanie organizacji zrzeszającej kombatantów ruchu oporu warszawskiego getta. Dążyli również do utworzenia Amerykańskiego Zgromadzenia Żydów Ocalonych z Holokaustu. Byli pionierami w nauczaniu o Holokauście i historii warszawskiej diaspory żydowskiej, a sama Vladka Meed współpracowała z Amerykańską Federacją Nauczycielską, organizując przez wiele lat edukacyjne wyjazdy do Polski.

Vladka była również wiceprzewodniczącą Żydowskiego Komitetu Robotniczego w Nowym Jorku. Napisała książkę Po obu stronach muru: wspomnienia z warszawskiego getta, opublikowaną pierwotnie w jidysz w 1948 roku. Książka zawiera cenne wspomnienia z okupowanej Warszawy. Doczekała się tłumaczenia na język angielski w 1972 roku z przedmową Elie Wiesela, a później została przetłumaczona na język niemiecki, polski i japoński.

W ostatnich latach życia zmagała się z chorobą Alzheimera. W 2020 roku, z okazji 78. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim, przy metrze Centrum odsłonięto mural upamiętniający kobiety walczące w tym powstaniu. Vladka Meed została tam uhonorowana jako jedna z dziewięciu żydowskich bohaterek tej walki.

Przypisy