Przedterminowe wybory nad Wisłą, midterms w USA, zmiany władzy w kilku stolicach – najbliższe miesiące zapowiadają jedne z najciekawszych głosowań tej dekady.
Kiedy kolejne wybory w Polsce?
Polski cykl wyborczy obejmuje cztery rodzaje głosowań – parlamentarne, samorządowe, europejskie oraz prezydenckie. Zgodnie z czteroletnią kadencją Sejmu X kadencji, wybranego w październiku 2023 roku, zwykły termin kolejnych wyborów do Sejmu i Senatu przypada najpóźniej na jesień 2027 r. Scenariusz przyspieszonej elekcji w 2026 r. pozostaje jednak realny. Konstytucja przewiduje skrócenie kadencji Sejmu między innymi w razie nieuchwalenia budżetu – w takiej sytuacji prezydent Karol Nawrocki musiałby rozwiązać izbę i wyznaczyć nowy termin głosowania. Marszałek Sejmu ogłasza wówczas postanowienie i kalendarz wyborczy, w którym najpóźniej wyznaczane są terminy poszczególnych czynności. Komentatorzy wskazują późną wiosnę lub wczesną jesień 2026 roku jako prawdopodobny moment takiej elekcji. Napięcia wewnątrz koalicji KO, PSL, Polski 2050 i Lewicy po porażce Rafała Trzaskowskiego w wyborach prezydenckich z czerwca 2025 r. sprawiają, że temat przedterminowych wyborów powraca w debacie publicznej niemal co tydzień.
Równolegle trwa kadencja samorządowa 2024-2029. Kolejne wybory wójtów, burmistrzów, prezydentów miast oraz rad gmin odbędą się w kwietniu 2029 roku, a razem z nimi, po cyklu 2024, zaplanowano wybory do Parlamentu Europejskiego. Na elekcję głowy państwa trzeba zaczekać do 2030 roku, gdy zakończy się pięcioletnia kadencja Karola Nawrockiego, wybranego w drugiej turze głosowania 1 czerwca 2025 r. Druga tura jest elementem wyłącznie wyborów prezydenckich.
Tło uzupełniają lokalne wybory uzupełniające. Państwowej Komisji Wyborczej co kilka tygodni przybywają zadania związane z gminami, w których wygasł mandat burmistrza, prezydenta miasta czy radnego. W takich przypadkach niezbędne jest powołanie obwodowych komisji wyborczych oraz podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania utworzonych w danej gminie. Następuje to w formie obwieszczenia wójta lub burmistrza, które wymienia również siedziby obwodowych komisji wyborczych, lokale przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz adres lokalu wyborczego w dniu wyborów. Składanie wniosków o dopisanie do spisu wyborców odbywa się w urzędach gmin. Do obowiązków samorządu należy też poinformowanie wyborców niepełnosprawnych o możliwości głosowania korespondencyjnego, o prawie do transportu do lokalu wyborczego, godzinie transportu oraz o materiałach w alfabecie Braille’a. Na wniosek osoby z niepełnosprawnością organizowany jest bezpłatny transport, a wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania odbywa się w urzędzie gminy właściwej dla miejsca pobytu.
Tło uzupełniają lokalne wybory uzupełniające. Państwowej Komisji Wyborczej co kilka tygodni przybywają zadania związane z gminami, w których wygasł mandat burmistrza, prezydenta miasta czy radnego. W takich przypadkach niezbędne jest powołanie obwodowych komisji wyborczych oraz podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania utworzonych w danej gminie. Następuje to w formie obwieszczenia wójta lub burmistrza, które wymienia również siedziby obwodowych komisji wyborczych, lokale przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz adres lokalu wyborczego w dniu wyborów. Składanie wniosków o dopisanie do spisu wyborców odbywa się w urzędach gmin. Do obowiązków samorządu należy też poinformowanie wyborców niepełnosprawnych o możliwości głosowania korespondencyjnego, o prawie do transportu do lokalu wyborczego, godzinie transportu oraz o materiałach w alfabecie Braille’a. Na wniosek osoby z niepełnosprawnością organizowany jest bezpłatny transport, a wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania odbywa się w urzędzie gminy właściwej dla miejsca pobytu.
Najważniejsze wybory prezydenckie na świecie
Rok 2026 przyniósł i przyniesie głosowania, które zmienią układ polityczny w ponad czterdziestu państwach. Choć amerykańskie wybory środka kadencji nie są elekcją prezydencką, to właśnie one wraz z kilkoma ważnymi głosowaniami w Europie, Ameryce Łacińskiej i Azji wyznaczą ton międzynarodowej debaty o kursie Zachodu wobec Rosji, Chin oraz polityki handlowej administracji Donalda Trumpa.
- Węgry – 12 kwietnia 2026 roku odbyły się wybory parlamentarne, w których partia Tisza Pétera Magyara odsunęła od władzy Fidesz Viktora Orbána po szesnastu latach jego rządów. Zwycięzca uzyskał większość konstytucyjną, co otwiera drogę do głębokich zmian w relacjach Budapesztu z Unią Europejską i Moskwą.
- Brazylia – na 4 października 2026 roku zaplanowano pierwszą turę wyborów powszechnych, w tym prezydenckich. Urzędujący Luiz Inácio Lula da Silva ubiega się o reelekcję, a wśród rywali prawicy pojawia się Flávio Bolsonaro. Ewentualna druga tura przypada na 25 października. Stawką są polityka klimatyczna, kurs wobec Amazonii oraz relacje z Waszyngtonem.
- Bangladesz – 12 lutego 2026 roku odbyło się pierwsze głosowanie po masowych protestach, które w 2024 roku zakończyły piętnastoletnie rządy Sheikh Hasiny. Elekcja była testem pluralizmu po okresie przejściowym kierowanym przez noblistę Muhammada Yunusa.
- Bułgaria – na jesień zaplanowano wybory prezydenckie. Urzędujący Rumen Radew nie może ubiegać się o kolejną kadencję, a rozstrzygnięcie wpłynie na kurs Sofii wobec wojny w Ukrainie i relacji z NATO.
- Kolumbia, Liban, Irlandia oraz Peru – kolejne państwa, w których w ciągu roku odbędą się elekcje parlamentarne lub prezydenckie o ponadregionalnym znaczeniu.
Kolejne wybory w USA
Kolejne wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych wyznaczono na 7 listopada 2028 r. Głosowanie ma charakter pośredni – obywatele wybierają elektorów, a formalnej decyzji o obsadzie Białego Domu dokonuje Kolegium Elektorów liczące 538 członków. W większości stanów obowiązuje zasada, że zwycięzca bierze wszystko, dzięki czemu losy elekcji rozstrzygają się w kilkunastu tzw. swing states, a nie w liczbie głosów oddanych w skali kraju. Donald Trump, wybrany w 2024 r. na drugą kadencję, nie może startować ponownie, co otworzy walkę o schedę po nim w obu głównych partiach.
Najpilniejszym wydarzeniem pozostają jednak wybory środka kadencji zaplanowane na 3 listopada 2026 r. Stawką jest 435 miejsc w Izbie Reprezentantów, 35 foteli senatorskich (w tym dwa w wyborach specjalnych po rezygnacji Marca Rubio i J.D. Vance’a) oraz 39 stanowisk gubernatorów. Łącznie na kartach do głosowania znajdzie się ponad czterdzieści tysięcy miejsc stanowych i lokalnych. Pierwsze prawybory wystartowały w marcu w Teksasie.
Republikanie wchodzą w cykl z przewagą 220-215 w Izbie i 53-47 w Senacie, muszą jednak bronić większej liczby wrażliwych okręgów. Demokratom do odwrócenia układu wystarczą trzy mandaty w Izbie i cztery w Senacie. Historia nie sprzyja partii urzędującego prezydenta – od 1934 r. gospodarze Białego Domu tracili podczas midterms średnio 28 miejsc w Izbie i cztery w Senacie. Wcześniejsze głosowania z listopada 2025 r. w Wirginii, New Jersey i Nowym Jorku, wygrane przez demokratów, wzmocniły prognozy o silnej mobilizacji antytrumpowskiej. Jeśli opozycja przejmie choć jedną izbę Kongresu, pole manewru administracji Trumpa przy forsowaniu ustaw i nominacji znacząco się zawęzi, co zaważy również na przebiegu kampanii prezydenckiej 2028 roku